Cart0
جمع فاکتور:0 تومان
سبد خرید شما خالی است
 

مصاحبه با استاد جعفری

امتیاز این مطلب
(3 امتیاز)
  •  

مرتضی جعفری، استاد قلمکاری از اوایل دهه شصت وارد عرصه صنایع دستی شد. ایشان از بزرگ ترین تولیدکنندگان صنایع دستی در اصفهان به شمار می روند.

استاد جعفری، لطفا بیوگرافی مختصری از خود بیان کنید؟

من مرتضی جعفری هستم از سن سیزده سالگی در زمینه قلمکاری فعالیت می کنم. اوایل به مدت ده سال در سرای چیت ساز های بازار قیصریه میدان نقش جهان اصفهان خدمت استاد محمد حسن چیت ساز شاگردی کردم. بعد چند سال، خدمت آقای محمد قلمکارنژاد و آقای صدیقی فرد شاگردی کردم و در نهایت تصمیم گرفتم در دلیگان -محله خودم- کارگاهی راه اندازی کنم و به صورت مستقل کار کنم. در آن زمان، معمول نبود کسی اینجا کار قلمکار کند، حتی گفته می شد جز با آب زاینده رود با هیچ آب دیگری نمی توان قلمکار ساخت. من تولید قلمکار را اینجا شروع کردم و کم کم شاگردهای من آمدند و هر کدام برای خود کارگاهی راه انداختند. در حال حاضر در محله ما هفتاد کارگاه قلمکار فعال وجود دارد.

استاد مرتضی جعفری

استاد مرتضی جعفری به عنوان استادکار هنر قلمکار تا کنون چه موفقیت هایی در زمینه فعالیت هنری کسب کرده است؟
من حدود شصت نشان و جایزه دارم، از جمله:
- نشان ملی مرغوبیت صنایع دستی، 1394
- مهر اصالت یونسکو، 2012 و 2010
- گواهی ملی مرغوبیت و برتری صنایع دستی، 1390
- گواهی کیفیت آثار صنایع دستی، 1393
- هنرمند برتر رشته قلمکاری در آیین سپاسگزاری شهر خلاق اصفهان، مرکز خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان، 1395

استاد مرتضی جعفری، فرآیند انجام هنر قلمکاری از ابتدا تا انتها شامل چه مراحلی است؟
جنس پارچه قلمکار باید صد در صد از پنبه باشد. پارچه ها در سایزهای مختلف برش داده می شوند. عموما خانم ها کار ریشه بندی پارچه را انجام می دهند که کار خیلی سختی هم هست، بعد پارچه ها یک شب تا صبح در آب خیسانده می شوند، چون هر یک متر پارچه پنبه در حد 7-5 سانتیمتر آب می رود. بعد از خیساندن، آب پارچه ها گرفته شده، روی هم پهن و صاف شده و در آفتاب خشک می شوند. وقتی پارچه ها خشک شدند آماده ساخت می شوند.
چهار رنگ اصلی در ساخت قلمکار به کار می روند. اولین رنگی که در قلمکار استفاده می شود رنگ سیاه است که از کتیرا و دباغه آهن یا پوست گردو ساخته می شود. رنگ دوم رنگ قرمز است که از ترکیب کتیرا، سولفات آلومینیوم و روغن به دست می آید. رنگ آبی در حال حاضر 10% صنعتی است و 90% رنگ طبیعی و از لاجورد و نیل به دست می آید. رنگ زرد هم 90% طبیعی است (زردچوبه و پوست انار) و 10% صنعتی.
بعد از قالب زنی، پارچه یک روز کامل در آفتاب پهن می شود. بعد به خاطر تثبیت رنگ، یک ساعت کامل با بخار آب 100 درجه بخار داده می شود. پارچه ها در مرحله بعد، درون حوضچه آب اول، یک ساعت و نیم خیس می خورند. بعد از حوضچه اول، پارچه ها وارد پاتیل می شوند. رگ حیاتی قلمکار، رناس یا جوهر آلیزرین و پوست انار است که رنگ کرم را به پارچه می دهند. پارچه ها یک ساعت تا یک ساعت و نیم در این پاتیل پخت می شوند. زمانی که رنگ ها خوب جلوه پیدا کردند، قلمکار را از پاتیل اول در می آورند و داخل یک پاتیل دیگر می ریزند تا پوست انار به صورت کامل، جایگزین جوهر رناس یا آلیزیرین باقیمانده در پارچه شود (اصطلاحا پوست انار، جوهر رناس یا آلیزیرین را می براند). در آخرین مرحله، پارچه ها به آب زده شده و در خشک کن خشک و در نهایت در آفتاب پهن می شوند.

رنگ های صنعتی از چه زمانی وارد قلمکار شدند؟ چطور می شود تشخیص داد که رنگ استفاده شده در قلمکار طبیعی است یا شیمیایی؟
حدود 50 سال هست که از رنگ های صنعتی در ساخت قلمکار استفاده می کنند، رنگ های صنعتی به پارچه حالت خشکی می دهند، اما پارچه های رنگ شده با رنگ های طبیعی، نرم و لطیفند. از بوی پارچه هم خیلی راحت می شود تشخیص داد.

یک فرد عادی هنگام خرید محصولات قلمکاری برای تشخیص قلمکار مرغوب از نامرغوب، باید به چه نکاتی توجه کند؟
در قلمکار مرغوب، نقش ها دقیقا سر جای خود قرار داده شده اند. این نشان می دهد که یک استادکار ماهر کار قالب زنی را انجام داده است. در یک کار خوب، بندها جفت شده و ریشه ها باریک تر و ظریف تر هستند.

استاد مرتضی جعفری، مهرهای قلمکار چگونه ساخته می شوند؟
مهر قلمکار باید از چوب گلابی ساخته شود. در قدیم مرسوم بود که برای ساختن قالب های قلمکار، چوب های گلابی را به مدت چهار الی پنج سال در جاهای تاریکی نظیر صندوق خانه، زیر کاه می گذاشتند تا کاملا خشک شود. به همین علت هم بود که دوام قالب های قدیمی زیاد بود. بعد، چوب های خشک شده را به اندازه 7 سانتیمتر می بریدند و در چربی (پی) گوسفند می خواباندند. بعد از آغشته کردن به پی، قالب ها صیقل داده می شدند و نقش دلخواه روی چوب تراشیده می شود. تعداد طرح های قلمکار بسیار زیاد است و بیشتر نقش ها الهام گرفته از طبیعت و نقوش آثار تاریخی است. از نقوش تخت جمشید گرفته تا کتیبه های میدان نقش جهان اصفهان. از معروف ترین طرح های قالب های قلمکار می توان به بته جقه، سرو، گلدان، در هم، محرمات، خاری و ... اشاره کرد.

وضعیت هنر قلمکار را در گذشته و امروز چگونه ارزیابی می کنید؟
اوج هنر قلمکار در زمان صفوی بوده است. بعد از آن، مدتی رو به افول می گذارد و در زمان پهلوی دوم باز اوج می گیرد. در چند دهه گذشته، برای مدتی بازار قلمکار کساد شد. بازار چیت سازها (بازار قیصریه فعلی) زمانی تماما به فروش قلمکار اختصاص داشت، اما در حال حاضر تنها سه مغازه باقی مانده است که صد در صد قلمکار می فروشند.
من در دیدارهایی که با مسئولین داشتم بارها از آن ها خواسته ام که نگذارند هنر قلمکار نابود شود. ما هنرمندان هم سعی کردیم با به کارگیری خلاقیت در طرح ها و رنگ های قلمکار، این هنر را حفظ کنیم. خوشبختانه شرایط به تدریج رو به بهبود است.

خوانده شده 660 مرتبه

آخرین مصاحبه ها

  • خلاصه رزومه استاد جلیل جوکار خلاصه رزومه استاد جلیل جوکار پنج شنبه, 04 آبان 1396 11:07
    استاد جلیل جوکار (نقاش و شیمیدان) در روز پنجشنبه ۱۷ دی ماه ۱۳۴۹ در آبادان چشم به جهان گشود.
    خوانده شده 960 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با رزی گرینلیز، رییس شورای جهانی صنایع دستی مصاحبه با رزی گرینلیز، رییس شورای جهانی صنایع دستی چهارشنبه, 07 تیر 1396 13:23
    رزی گرینلیز، رئیس جدید شورای جهانی صنایع دستی است که از سال 2016 کار خود را آغاز کرده است. وی همزمان مدیریت اجرایی شورای صنایع دستی انگلستان را نیز بر عهده دارد.
    خوانده شده 479 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد ایوبی مصاحبه با استاد ایوبی چهارشنبه, 10 خرداد 1396 14:15
    استاد ایوبی از هفت سالگی در زمینه هنر خاتم کاری به فعالیت مشغول بوده و هم اکنون بیش از چهل سال از عمر خود را در این حوزه صرف کرده است.
    خوانده شده 840 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد میرلوحی، سبک میناکاری و ویژگی های آن مصاحبه با استاد میرلوحی، سبک میناکاری و ویژگی های آن چهارشنبه, 03 خرداد 1396 17:09
    سبک میناکاری از نظر استاد میرلوحی چه از لحاظ زیرساخت و چه از لحاظ متریال و اجرای سبک تفاوت هایی دارد. مینای نقاشی، خانه بندی، پنجره ای و شکری از انواع میناکاری به شمار می روند.
    خوانده شده 1051 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد رسول اخوت پور مصاحبه با استاد رسول اخوت پور یکشنبه, 31 ارديبهشت 1396 16:06
    استاد اخوت پور از هنرمندان بارز نگارگری اصفهان است که بیش از چهل سال در حوزه نقاشی به فعالیت پرداخته است.
    خوانده شده 567 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد صالح قنبری مصاحبه با استاد صالح قنبری چهارشنبه, 20 ارديبهشت 1396 12:30
    استاد قنبری پیشکسوت صنایع دستی و خالق شاهکارهای هنری در رشته خاتم کاری است که شصت سال سابقه فعالیت در خاتم را در کارنامه هنری خود دارد.
    خوانده شده 617 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد جعفری مصاحبه با استاد جعفری یکشنبه, 17 ارديبهشت 1396 18:21
    مرتضی جعفری، استاد قلمکاری از اوایل دهه شصت وارد عرصه صنایع دستی شد. ایشان از بزرگ ترین تولیدکنندگان صنایع دستی در اصفهان به شمار می روند.
    خوانده شده 661 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد شیرزاد مصاحبه با استاد شیرزاد یکشنبه, 10 ارديبهشت 1396 12:10
    استاد شیرزاد متولد 1356 اصفهان، استاد رشته قلمزنی است که فعالیت خود را از سال 1378 به طور مبتدی تحت نظارت پدربزرگش، استاد امیر ساعی، یکی از معدود اساتید این فن، شروع کرده است.
    خوانده شده 575 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد خاتمی فرد مصاحبه با استاد خاتمی فرد پنج شنبه, 21 خرداد 780 11:02
    استاد خاتمی فرد با نیم قرن سابقه فعالیت در زمینه خاتم کاری، یکی از اساتید اهل فن در این شاخه هنری است که نقش مهمی در معرفی این هنر به بازارهای جهانی دارد.
    خوانده شده 462 مرتبه ادامه متن...
  • مصاحبه با استاد خادم ملت مصاحبه با استاد خادم ملت پنج شنبه, 02 فروردين 777 07:07
    استاد خادم ملت در سال 1325 متولد شده و بیش از نیم قرن تجربه فعالیت در رشته خاتم کاری را در کارنامه خود دارد. در مصاحبه ای که با ایشان انجام شده است، درباره سابقه هنری ایشان پرسیده ایم.
    خوانده شده 790 مرتبه ادامه متن...